sobota, 23 marca 2019

Conrad Schnitzler – „Con 85” × 2, Captain Trip Records, 1985/2009, Japan

 
 
 
 
 

Conrad Schnitzler (1937-2001) pisany także jako Konrad (lub Coni) Schnitzler, to niemiecki kompozytor i wykonawca awangardowej muzyki elektronicznej. Był bardzo płodnym kompozytorem i wykonawcą, stąd jego dyskografia obejmuje kilkadziesiąt płyt wydanych na różnych nośnikach. Niektóre z nich, jak prezentowana tutaj płyta, pierwotnie zostały wydane wyłącznie na kasetach magnetofonowych.

W pewnych okresach życia Conrad Schnitzler był członkiem różnych zespołów tworzących muzykę elektroniczną. Na pewno tymi najbardziej znanymi z nich są: Tangerine Dream (nagrał z nim album „Electronic Meditations” z 1970 r.) i Kluster (nagrał z nim albumy: „Klopfzeichen” z 1970 r., „Zwei-Osterei” z 1971 r. oraz koncertowy „Schwarz” z 1971). Ale współpracował także z innymi wykonawcami, np. z Peterem Baumannem w ramach grupy Berlin Express (album „The Russians Are Coming” z 1982 r.). Niektóre z płyt nagrał we współpracy z synem Gregorem Schnitzlerem.

W swych muzycznych poszukiwaniach Conrad Schnitzler posunął się znacznie dalej niż inni twórcy muzyki elektronicznej. Przede wszystkim nigdy nie przeszedł w swej twórczości w fazę komercyjna koncentrując się na poszukiwaniach nowych form dźwiękowych i niekonwencjonalnych brzmień. Tego rodzaju postawa wykluczała schlebienia gustom przeciętnego odbiorcy muzyki popularnej. Z tego powodu nigdy nie zdobył on masowej popularności, a wydawane przez niego płyty i kasety z jego muzyką nigdy nie sprzedawały się zbyt dobrze. Ale też dzięki tej bezkompromisowej postawie udało mu się stworzyć dzieła niekonwencjonalne, intrygujące i ponadczasowe.

Kończąc ten wątek można powiedzieć, że jego elektroniczna twórczość była kontynuacją elektronicznych poszukiwań Karlaheinza Stockhausena (1928-2007). Z tego powodu można nazwać Conrada Schnitzlera awangardą nawet w awangardzie muzyki elektronicznej.

Podwójny album kasetowy, bo taka była jego pierwotna forma, „Con’85” wydany w niewielkim nakładzie w 1985 r. należy do najciekawszych pozycji w dyskografii tego artysty. W pierwotnym wydaniu obie strony kasety nr 1 tworzyło 25 przeważnie dość krótkich nagrań, z czego 16 znajdowało się na stronie A, natomiast 9 na stronie B. Na kasecie nr 2 było aż 28 nagrań: 14 na stronie A i 14 na stronie B. W tym wypadku krótkie kompozycje nie są jednak synonimem łatwiejszego przekazu, choć w porównaniu z innymi płytami Schnitzlera ta wydaje się znacznie bardziej łatwo przystępna dla masowego odbiorcy.

Muzyka zamieszczona na tym podwójnym albumie ma całkowicie instrumentalny a zarazem elektroniczny charakter i jest trudna do jednoznacznego sklasyfikowania. Z tego powodu angielscy recenzenci ukuli dla niej termin „abstract” oznaczający bliżej niesprecyzowaną muzykę elektroniczną. Ten rodzaj twórczości określa się też jako wolna improwizacja (free improvisation).

W moim odczuciu muzyka z tej płyty najbliższa jest stylowi neoklasycznemu w muzyce elektronicznej (neoclassical). Przejawia się to w strukturze poszczególnych kompozycji i ich melodyce czerpiącej z muzyki klasycznej okresu mozartowskiego. Jednak przy większości kompozycji te neoklasyczne brzmienia są tylko punktem wyjścia do bardziej awangardowych i dysonansowych struktur muzycznych. W niektórych z nagrań zbliżył się do stylu The Residents z najlepszego okresu. Do stworzenia tej muzyki Schnitzler użył różnych bliżej nie określonych instrumentów klawiszowych, w tym syntezatorów naśladujących klawesyn, czy partie smyczków, przetworzonej taśmy magnetofonowej i innych.

Prezentowana tutaj płyta to unikat, gdyż ma tylko dwa wydania. Pierwsze z nich ukazało się w formie dwóch kaset wydanych w 1985 r. przez niemiecką wytwórnię Transmitter Cassetten specjalizującą się w muzyce awangardowej. Dopiero w 2009 r. materiał ten został wznowiony na podwójnej płycie CD przez japońską wytwórnię Captain Trip Records. Wydanie to ma formę tzw. Mini Vinyl Replica, co jest o tyle ironiczne, ze na winylu album nigdy się ni ukazał. To bardzo rzadka i dość droga płyta, gdyż wydano ją w nakładzie 1000 egzemplarzy. Muzyka z tego podwójnego albumu to niczym nieskrępowany elektroniczny minimalizm w najczystszej postaci inspirowany muzyką klasycyzmu i rozwijający awangardowe poszukiwania Karla Heinza Stockausena.

Ktoś powie: po co komu taka muzyka? A ja odpowiem: niech ten ktoś się zastanowi nad tym, co to jest sztuka i na czym ona polega?

sobota, 16 marca 2019

Cressida – „Asylum”, Repertoire, 1971/2014, Europe

 
 

Brytyjski zespół Cressida działał w latach 1968-1971 i tworzył muzykę w stylu progresywnego czy raczej symfonicznego rocka i symfonicznego folku. W tym czasie nagrał i wydał jedynie dwa albumy studyjne. W epoce nie zostały one docenione, a następnie zostały zapomniane na prawie 20 lat. Trzydzieści lat po jego rozwiązaniu, w 2011 r., ukazała się jeszcze jedna jego płyta z niepublikowanym wcześniej materiałem. Obecnie obie jego płyty z przełomu lat 60. i 70. uważane są za klasykę rocka. Jej liderami byli: kompozytor, wokalista i gitarzysta Angus Cullen, a także Peter Jennings – kompozytor, a także muzyk grający na organach, klawesynie, pianinie i mellotronie. Początkowo grupa występowała pod nazwą Charge, ale zmieniła ją na Cressida zaczerpniętą z jednej ze sztuk Szekspira pod odejściu jej pierwotnego organisty Lola Cockera i dołączeniu do niej Petera Jenningsa.

Najwyżej ceniony jest drugi album tego zespołu pt. „Asylum” wydany pierwotnie na płycie winylowej przez wytwórnię Vertigo w 1971 r. Ukazał się wówczas w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji i Nowej Zelandii. Z powodu małego sukcesu rynkowego przez całe lata 70. i 80. płyta ta nie była następnie wznawiana przez co w masowej świadomości popadła w zapomnienie. W epoce w USA album ten nie został wydany, przez co był tam bardzo mało znany. Renesans popularności zespołu Cressida przyszedł wraz z jego kompaktowymi reedycjami.

Album „Asylum” z charakterystyczną okładką przedstawiającą białe głowy manekinów na kamienistej plaży, z których jedna płonęła, zawierał osiem nagrań o różnej długości. Większość kompozycji skomponowali Angus Cullen i Peter Jennnings, stąd nie powinno dziwić, że w jej brzmieniu przeważały instrumenty liderów: gitara i organy. Wyciszone partie wokalne wraz z brzmieniem całości instrumentarium używanego przez grupę sprawiają, że jej muzyka ma nieco melancholijny czy oniryczny charakter.

Całość otwierała kompozycja tytułowa o wciągająca przebojową melodią i gitarowo-organowym brzmieniem. To jeden z tych utworów, które podobają się już przy pierwszym przesłuchaniu. Kolejny na albumie utwór pt. „Munich” był zarazem najdłuższym nagraniem na pierwszej stronie oryginalnego winyla. W większym stopniu niż poprzednik uwypuklał on brzmienie mellotronu i delikatne partie śpiewane Angusa Cullena podobne w wyrazie do wokaliz członków The Moody Blues. Partie symfoniczne brzmią tutaj trochę zbyt patetycznie i piosenkowo, na szczęście właściwego charakteru utwór ten nabiera w środkowej części gdzie grupie nie zabrakło rockowego pazura. Objawił się on a postaci mini improwizacji organowo-gitarowej w jego centralnej części. Jej ton nadawały organowe kadencje Jenningsa.

Kolejny na płycie utwór „Goodbye Post Office Tower Goodbye” znowu był krótszy, a przez to bardziej zwięzły i przebojowy z miłą dla ucha partią na fortepianie i efektem grzmotu burzy w końcowej partii. Następująca po nim kompozycja „Survivor” to typowy przerywnik z zarazem najkrótszy utwór na albumie. Płynnie przechodziła ona do ostatniego na pierwszej stronie nagrania „Reprieved”, także niezbyt długiego, ale nastrojowego z wciągającą partią fortepianu.

Drugą stronę pierwotnej płyty otwiera utwór „Lisa” o bardziej rytmicznym charakterze z rozbudowaną partią wokalną w wielogłosie. Słuchać w nim echa muzyki folkowej, zwłaszcza w sposobie artykulacji wokalisty i niektórych partiach instrumentów. Ale jest to także kompozycja rockowa z wyraźnym solem gitarowym w końcowej partii tego utworu.

Utwór „Summer Weekend Of A Lifetime” rozpoczyna się od organowego wstępu zbliżonego w brzmieniu do nagrań zespołu Procol Harum. W środkowej części utwór wzbogacono o fragment grany na klawesynie nawiązujący do muzyki dawnej. Jednak utworowi brakuje przemyślanej koncepcji całości.

Na końcu umieszczono najdłuższy utwór na tym albumie bo liczącą ponad 11 minut kompozycję „Let Them Come When They Will” W przeciwieństwie do innych nagrań jej twórcą był John Heyworth - drugi gitarzysta grupy a także wokalista. Utwór zaczyna się od partii wokalno-mellotronowej, ale szybko przechodzi do bardziej swobodnego gitarowego charakteru zbliżonego w formie do twórczości grupy Caravan. Nie jest to jednak ostra gitara rockowa, a instrument wyciszony i podobny w brzmieniu do tego jak grał później niekiedy Pat Metheny. Później pojawiają się oczywiście także fragmenty organowe czy gitarowo-organowe, ale całość ma bardziej improwizowany i jazzujący charakter niż wcześniejsze nagrania. Moim zdaniem utworowi brakuje trochę kompozycyjnej spójności, zwłaszcza w jego środkowej partii, co zresztą można powiedzieć także o niektórych innych nagraniach z tej płyty.

Album "Asylum" do chwili obecnej ma 22 wydania na różnych nośnikach. Przeważają wśród nich wznowienia na płytach kompaktowych, bo jest ich aż 15. Miały one szczególne znaczenie dla popularyzacji tej płyty. Pierwszy raz na płycie CD wznowiono go w 1990 r., jednocześnie w Japonii (Vertigo) i Niemczech (Repertoire Records). Później ponawiano te wydania na płytach kompaktowych i winylowych także we Włoszech, Wielkiej Brytanii, Korei Południowej i nieoficjalnie także w Rosji.

Ja znałem ten zespół od dawna, ale nie miałem jego płyt, bo w Polsce były drogie i trudno dostępne. Dopiero kilka lat temu kupiłem w Niemczech za rozsądną cenę wznowienie tego albumu z 2014 r. sygnowane przez Repertoire Records.

piątek, 8 marca 2019

The Art Ensemble of Chicago – „Full Force”, ECM, 1980/2008, Germany


 
 
Amerykański zespół The Art Ensemble of Chicago jest jedną z legend awangardowego jazzu. Grupa istnieje nieprzerwanie od 1966 r. W ciągu swej bardzo długiej kariery wydała wiele znakomitych albumów, z których wiele uchodzi obecnie za klasykę jazzu.

Z pewnością jej twórczość nie jest muzyką dla każdego, ale melomani którzy przywykną do proponowanego przez zespół stylu będą już na zawsze jego fanami. Grupa ta tworzyła bowiem nietuzinkową muzykę, wymykającą się stereotypowemu jazzowi, a i jej wizerunek sceniczny, także był nieprzeciętny, gdyż muzycy często występowali pomalowani i poprzebierani w plemienne stroje afrykańskie.

Album „Full Force” z 1980 r. pochodzi ze środkowego okresu jej twórczości. Przełom lat 70. i 80. XX w. był dla tej grupy czasem żniw, gdyż w ciągu kilku lat wydała ona kilka swych najlepszych albumów: „Nice Guys” (1979), omawiane tutaj „Full Force” (1980) i „The Third Decade” (1985).

Najdłuższy na albumie utwór  „Magg Zelma” to kompozycja kontrabasisty grupy Malachi Favorsa Moghostuta. Ma ona luźną formę i stworzona została w stylu awangardowego jazzu, w którym nie obowiązują żadne kompromisy co do formy, instrumentarium i zasad kompozycji. Utwór rozpoczyna się od subtelnej gry na instrumentach perkusyjnych stopniowo przeradzającej się w wielką improwizację z wykorzystaniem większej gamy instrumentów. Jego forma i przesłanie nawiązuje do obrzędów szamańskich i jest jakby ich dźwiękową ilustracja, oczywiście w interpretacji członków zespołu. Około siódmej minuty następuje wyciszenie dotychczasowego instrumentarium, a w to miejsce wchodzi powolna narracja kontrabasu w parze z saksofonem. Około dziesiątej minuty uzupełnia to wibrafon, a następnie wchodzi pełna energii i sekcja rytmiczna z pięknymi improwizacjami trąbki Lestera Bowie.

Następny krótki utwór „Care Free” utrzymany w żwawym i luźnym nastroju  pierwotnie zamykał pierwszą stronę płyty winylowej, i był swego rodzaju oddechem po w sumie dość ciężkim w odbiorze głównym utworze tego album.

Pierwotną drugą stronę płyty winylowej tworzyły trzy średnio długie kompozycje. Pierwszą z nich była utwór „Charli M” (kompozycja Lestera Bowie) utrzymany w konserwatywnym stylu i będący w każdym takcie słyszalnym muzycznym hołdem złożonym przez członków grupy nieodżałowanemu geniuszowi big bandowego jazzu Charlesowi Mingusowi. Kompozycja ta ma wyraźnie pastiszową formę, i gdyby nie znajdowała się na tym albumie to można by pomyśleć, że pochodzi ona z którejś z płyt Minugusa. Sekcja rytmiczna gra tutaj wolno i precyzyjnie w pełni wydobywając z tego brzmienia jego swingowe brzmienie, a sola instrumentów dętych są spokojne i eleganckie.

Przeciwieństwem tego spokoju i dostojności jest kolejny utwór „Old Time Southside Street Dance”. To kompozycja Josepha Jarmana pełna nerwowego napięcia, niepokoju i free jazzowych improwizacji na saksofonie sopranowym. Improwizacje te nigdy jednak nie przekraczają granicy dobrego smaku  (nie są np. punk jazzem) i przyswajalności przez słuchacza.

Album zamyka kompozycja tytułowa „Full Force” autorstwa całego zespołu. I te grupowe autorstwo widać w niej na każdym kroku. Mamy tutaj fragmenty łączące free jazz, z big bandowym jazzem, szamańskimi obrzędami i innymi stylami jazzowymi wspaniale ze sobą zespolone w wyniku współpracy wszystkich muzyków, a także niecodzienne aranżacje z udziałem egzotycznego instrumentarium. To skomplikowana kompozycja i na pewno daleka od przystępnego jazzu do kotleta, ale też żadne miłośnik tej grupy nie oczekiwał by od tej grupy łatwego grania.

Jako całość album ma dostojną i powolną narrację i nieco chłodne brzmienie charakterystyczne dla wytwórni ECM, która go wydała. To swoiste połączenie free jazzu z awangardowymi poszukiwaniami nowych brzmień. Dzięki uzyskanej w niej wolności twórczej grupa nie musiała się ograniczać, zmuszać do komercji i grać muzyki jakiej nie chciała tworzyć. Dzięki temu bezkompromisowemu podejściu powstała jedna z jej najlepszych płyt, a przy okazji też jedna z najpopularniejszych.

Jak na dobrą muzykę przystało, wraz z każdym kolejnym odtworzeniem tego albumu, możemy w nich dostrzec nowe inspirujące dźwięki powstałe w wyniku genialnego połączenia grupowej kreatywności członków zespołu.

Album „Full Force” jest jedną z jej najczęściej wznawianych płyt. Do chwili obecnej ukazało się aż 12 jego różnych wydań. Wszystkie wydania tego albumu przygotowała niemiecka ECM Records. To label szczególnie zasłużony dla propagowania niekomercyjnego jazzu. Pierwsze kompaktowe wznowienie tego albumu ukazało się w 1986 r.

Ja ostatnio kupiłem ten album we wznowieniu ECM z 2008 r. w formie tzw. cardboard sleeve w ramach serii Touchstones. W moim odczuciu papierowe opakowanie to główna i jedyna wada tego wydania.

sobota, 2 marca 2019

Birth Control – „Hoodoo Man”, Columbia/Sony, 1972/1994, Germany


 

To zespół niemiecki (zachodnioniemiecki) istniejący z przerwami od 1966 r. do chwili obecnej. Jego styl to niemiecka odmiana rocka progresywnego zwana kraut rockiem. Nagrał i wydał kilkadziesiąt płyt, ale najwartościowsze i najbardziej cenione przez koneserów jest tylko kilka albumów wydanych przez niego w latach 1971-1976. Z tej grupy fani szczególnie cenią zwłaszcza pięć z nich: „Operation” (1971), „Hoodoo Man” (1972), „Live” (1974), „Plastic People” (1975) i „Backdoor Possibilities” (1976).

Za najlepsze dokonanie tej grupy wielu uważa album „Hoodoo Man”. Do chwili obecnej płyta ta miała 14 wydań na różnych nośnikach. Pierwotnie na winylu wydał go w Europie koncern CBS w 1972 r. Obecnie nieokreślenie kraju wydania nie ma większego znaczenia w Europie, bo jest Unia Europejska i wszystkie kraje są bliżej siebie. W tamtym czasie takie nieokreślone europejskie wydanie miało zamaskować niemieckie pochodzenie zespołu i ułatwić mu karierę na rynku anglosaskim.

I faktycznie grupa ta osiągnęła pewien sukces w Wielkiej Brytanii, ale nie w tak wielkim zakresie jak planowano. W takich okolicznościach Birth Control stał się jeszcze tylko jednym niszowym zespołem grającym prog rocka. W 1974 r. album ten wznowiono w Hiszpanii (a także w 1983 r., było to zresztą jego jedyne wznowienie w tej dekadzie) oraz w Grecji (1978). W USA album ten nie został wydany i dostępny był jedynie jako import.

Po raz pierwszy na płycie CD wznowiła go wytwórnia Columbia w 1994 r. Ale także to wydanie ukazało się tylko w Europie. Z kolei wznowienie tego albumu przez wytwórnię Repertoire Records w 2005 zawierało kilka nagrań dodatkowych. Ukazało się też kilka nieoficjalnych (pirackich) rosyjskich wydań tej płyty, a także kilka o nieokreślonym roku wydania.

Album „Hoodoo Man” składa się jedynie z sześciu utworów, z których tylko jeden (ostatni) jest krótki ma bardziej luźny charakter. Pozostałe utwory są długie i rozbudowane formalnie. Pod względem długości utworów i ich charakteru reprezentuje on typowy album progresywno rockowy. Zaprezentowane przez zespół kompozycje w ogólnym wyrazie bardziej przypominają twórczość grup angielskich niż typowy zespół niemiecki grający kraut rocka. Praktycznie nie ma tutaj awangardowych poszukiwań charakterystycznych dla progresywnych zespołów z Niemiec, za to jest dużo improwizacji instrumentalnych nawiązujących do brytyjskiej klasyki blues i jazz-rocka, a takzę wczesnego hard rocka.Z tego powodu w nagraniach z tej płyty słychać echa wczesnego wcieleń Yes, Uriah Heep, czy Deep Purple.

Wszystkie utwory mają bardzo wysoki wyrównany poziom i są dość skomplikowane melodycznie i rytmicznie. Każdy z nich zawiera liczne improwizacje organowo-gitarowe, ale mają też jakby lekko przytłumione brzmienie. Wokalista płynnie śpiewa po angielsku, stąd niezorientowanemu słuchaczowi wręcz trudno byłoby uwierzyć że słucha zespołu niemieckiego. Nie przypadkiem więc album wydał i promował jeden z największych ówczesnych koncernów płytowych, czyli CBS. Liczono po prostu na dobry zarobek na sprzedaży jego muzyki na rynku europejskim.

Płyty słucha się przyjemnie i bez zbędnego napięcia towarzyszącego człowiekowi przy poznawaniu trudniejszej muzyki. Dzisiaj jego brzmienie wydaje się trochę staromodne i fragmentami może nawet przypominać późniejszego neoprogresywnego rocka. Pewna grupa słuchaczy może wręcz w nim widzieć wszystko co najgorsze w tym stylu rocka, a więc że jego kompozycje są nieco nudnawe i nadęte. Ale mnie jego muzyka się bardzo podoba. I choć wiem, ze grupa ta nie zmieniła biegu muzyki popularnej, to lubię jej słuchać, a nawet planuje kupienie przynajmniej jeszcze jednej jej płyty.

Opisywany tutaj album kupiłem stosunkowo niedawno w Niemczech. Jest to pierwsze kompaktowe wydanie tej płyty z 1994 r. sygnowane przez Columbia/Sony. Na koniec dodam, że nie chciałem nowszego remasterowanego wydania tego albumu przygotowanego przez Repertoire. Powodowała mną obawa o jego brzmienie , a konkretnie o jego zepsucie przez efekt loudness war – plagę wśród płyt CD-Audio ostatnich lat.

sobota, 23 lutego 2019

Comus – „Song To Comus. The Complete Collection” × 2, Castle Music / SMG, 2005, EU

 
 
 
 Brytyjski zespół Comus w swym klasycznym składzie działał w latach 1969-1972 i w 1974 r. i tworzył muzykę w stylu progresywnego folku i acid folku. W tym okresie nagrał i wydał dwa klasyczne już obecnie albumy: „First Utterance” (1971) i „To Keep from Crying” (1974). W 2008 r. reaktywował się i funkcjonuje do chwili obecnej. Fani najbardziej cenią pierwszą z tych płyt. Na tle konkurencji wyróżniała się ona także niekonwencjonalną okładką na której była demoniczna i nienaturalnie powykręcana postać ludzka. Nazwa zespołu nawiązywała do imienia greckiego boga, a także maski Johna Miltona.

Głównymi postaciami tego zespołu był tandem tworzony przez kompozytora, gitarzystę i wokalistę Rogera Wooltona oraz Bobbie Watson - wokalistkę grającą też na instrumentach perkusyjnych. Skład uzupełniało kilku innych bardzo dobrych, choć mniej znanych muzyków, wśród których na wspomnienie zasługuje na pewno grająca na oboju i śpiewająca Lindsay Cooper, będąca później członkiem Henry Cow.

Cechą charakterystyczną jego brzemienia było wykorzystanie prawie wyłącznie instrumentów akustycznych przez co jego muzyka była bardzo oryginalna. Wyróżniała się nawet w porównaniu z innymi grupami folk rockowymi. Niebanalne teksty oscylujące wokół przemocy, mistyki i zaburzeń psychicznych oraz wyrafinowane aranżacje sprawiają, że każdy, kto zapoznał się z twórczością tego zespołu zostanie nią na zawsze oczarowany. Ale jest to też grupa bardzo mało znana wśród masowego odbiorcy.

Warto zauważyć, że brzmienie tego zespołu ma taką moc wyrazu, że gdy słuchamy jego muzyki mamy wrażenie, że gra jakiś typowy elektryczny zespół rockowy, a nie grupa folkowa. A to wszystko dzięki dość wyrafinowanym i gęstym aranżacjom Comus. Niebagatelny wpływ na to brzmienie miała na pewno nietuzinkowa instrumentacja obejmująca obok tradycyjnej gitary i perkusji, także bardziej nietypowe np. flet, obój i instrumenty smyczkowe.

Kluczowy dla zrozumienia fenomenu tej grupy album „First Utterance” został jak dotąd wydany na 27 różnych nośnikach (aż 20 z nich to płyty winylowe, w tym także nieoficjalnie wydane), a płyta druga „To Keep From Crying” została wydana jedynie 12 razy. W epoce pierwsza z tych płyt ukazała się na winylu jedynie w trzech krajach: Wielkiej Brytanii, Włoszech i Japonii. Z tego powodu była trudno dostępna i mało znana. W Polsce okresu PRL były co najwyżej pojedyncze osoby, które znały ten zespół.

Pierwotnie album „First Utterance” na winylu wydała brytyjska wytwórnia Dawn w 1971. Program tego pierwotnego albumu obejmował siedem nagrań. Longplay otwierał utwór „Diana” stworzony na melodii wykreowanej przez instrumenty smyczkowe z ekspresyjnymi partiami wokalnymi Bobby Watson wspomaganej przez pozostałych członków zespołu. Szczególnie ujmujące są tutaj pochody wokalne i niebanalna gra sekcji smyczkowej.

Kolejnym nagraniem na płycie była kompozycja „The Herald”, która w oryginale liczyła pięć i pół minuty, a wersjach kompaktowych zamieszczono ją w pełnej ponad dwunastominutowej wersji. To zarazem najdłuższe nagranie na tym albumie. Utwór jest mocno rozbudowany i dla niektórych może sprawiać wrażenie nieco niespójnego. Rozpoczyna się od brzmienia przypominającego grę na pile, czemu towarzyszy bardzo stylowa i delikatna partia wokalna w wysokich rejestrach. Stopniowo dochodzą do tego pozostałe instrumenty na czele z fletem, a sam utwór przeradza się w instrumentalny. Po czwartej minucie następuje wyciszenie i wejście rozbudowanej ale zarazem subtelnej partii gitary akustycznej. Później dochodzą do tego inne instrumenty. Około dziewiątej minuty powracają partie wokalne.

Następne w kolejności nagranie pt. „Drip Drip” jest drugim pod względem długości na albumie kompaktowym, a w wersji winylowej było najdłuższym. Utwór ten ma bardziej żwawy i rockowy charakter z dość dzikimi partiami wokalnymi lidera i gitarzysty Rogera Wooltona. Jego środkowa partia ma charakter improwizowany i dość swobodny, także pod względem wokalnym. Z powodu tego nieokiełznanego stylu muzykę grupy określano też niekiedy jako freak folk (dzisiaj moglibyśmy też powiedzieć że to był punk folk).

Podobny w wyrazie jest kolejny utwór „Song to Comus” rozpoczynający się bardziej spokojnie ale stopniowo przekształcający się w bardziej ekspresyjny. Jednak w tym wypadku większą uwagę zwraca piękne współbrzmienie instrumentów akustycznych z fletem na czele z partią wokalną o lekkim echu.

Utwór „The Bite” rozpoczyna się od fragmentu na instrumentach smyczkowych, by już po chwili ustąpić miejsca gitarze i rozbudowanej partii wokalnej w wielogłosie z grającym w tle fletem.

Kompozycja „Bitten” ma charakter wyłącznie instrumentalny i jest najkrótsza na płycie. Zaczyna się tak jakby stworzono ją na jakimś syntezatorze, ale faktycznie wykonano ją głównie na instrumentach smyczkowych. Uzyskano tutaj brzmienie podobne do tego jakie wykreował później zespół King Crimson w swych niektórych improwizowanych nagraniach na albumie „Starless And Bible Black”. To najbardziej awangardowe nagranie na tym albumie i z całą pewnością szokujące dla miłośników folku.

Oryginalną płytę zamykała pierwotnie kompozycja „The Prisoner”. Rozpoczyna się ona od w miarę spokojnej partii na gitarze, ale stopniowo przechodzi w typowy dla grupy psychodeliczny folk rock. Uwidacznia się to nie tylko w bardziej dynamicznej grze sekcji rytmicznej, ale także bardziej żywej partii wokalnej.

Słuchając tej bardzo dobrej i równiej płyty widać, że grupa nie martwiła się koniecznością działania w ramach konwencji klasycznego folku, tylko zaproponowała własną jego wersję, bardziej ekspresyjną, rozbudowaną, a zarazem przełamującą dotychczasowe ramy tego stylu. W ten sposób powstał psychodeliczny folk rock miejscami przechodzący płynnie w progresywny folk.

W wersji kompaktowej do oryginalnego albumu dodano cztery utwory. Trzy z nich to kompozycje wydane wcześniej na maksisinglach: „Diana”, „In The Lost Queen's Eyes”, „Winter Is A Coloured BirdJedna” oraz jeden dłuższy, wcześniej nie wydany: „All The Colours Of Darkness. Wszystkie z nich utrzymane były w stylistyce debiutanckiego albumu.

Album „First Utterance” po raz pierwszy został wznowiony na CD w Japonii w 1989 r. Dopiero w 1995 ukazało się bardziej dostępne wydanie brytyjskie tej płyty firmowane przez BGO Records. Druga z tych płyt jako pierwsza na CD także ukazała się w Japonii w 1990 r. Nawet obecnie oba te albumy osobno wydane są dość trudno dostępne.

Ja zdecydowałem się na zakup obu tych albumów wznowionych razem w postaci podwójnego składankowego albumu pt. „Song To Comus”. Wydała go wytwórnia Castle Music (label Sanctuary Records Group) w 2005 r. Do chwili obecnej ukazało się siedem wznowień tej składanki (wszystkie na CD). Jak już to wcześniej wspomniałem, obok obu pierwszych albumów zawiera ona także nagrania singlowe (w tym single Rogera Wootona) oraz nagrania wcześniej nie wydane.

niedziela, 17 lutego 2019

Diabolus – „High Tones / Diabolus”, Sunrise Records (unofficial), 1971/2004, Europe

 
 
Diabolus to zespół brytyjski grający w stylu progresywnego rocka o lekkim zabarwieniu jazzowym i szczyptą folku. W sumie ich styl można by określić jako skrzyżowanie bluesowej nostalgii Stemhammer, onirycznego popu wczesnego Supertramp czy Yes, jazzowych improwizacji Colosseum oraz folku znanego z wczesnego Jethro Tull.

Grupę tworzyło czterech muzyków, w tym trzech Brytyjczyków i jeden Niemiec. A dokładniej rzecz biorąc byli to następujące osoby: John Hadfield (gitara, śpiew), Anthony Hadfied (gitara basowa, śpiew), Philip Howard (flet, instr. klawiszowe, saksofon, organy, fortepian), Ellwood Von Seibold (perkusja).

Pomimo, że była to grupa brytyjska, to podobnie jak Nektar, działała głównie w Niemieckiej Republice Federalnej. Niestety po wydaniu debiutanckiej płyty, którą okazała się w 1971 r. a zarazem była jedyną w jego historii, kariera grupy całkowicie się załamała. Zespół ten został zapomniany już w latach 70., a obecnie pamiętają o nim jedynie najbardziej dociekliwi koneserzy (chwała magazynowi „Lizard” za jego przypomnienie w jednym z numerów).

W sumie muzyka tworzona przez Diabolus była lekka, przystępna, choć niebanalna. W swej subtelności bardziej przypominała późniejsze wyciszone płyty Pata Methenego niż żywiołowe kompozycje rockowe. Dlaczego więc nie odniosła sukcesu? To dobre pytanie. Moim zdaniem była za mało promowana i za mało komercyjna jak na gusta tzw. przeciętnego odbiorcy.

Jedyny album grupy Diabolus wydała na winylu niemiecka wytwórnia Bellaphon w 1971 r. Znalazło się na nim osiem przeważnie dłuższych utworów, ale sama płyta nie była nadmiernie długa. Album otwiera utwór „Lonely Days” zaczynający się od krótkiej partii improwizowanej, by następnie płynnie przeobrazić się w utwór progresywny z wiodącą partią wokalną i nastrojową grą saksofonu i fletu oraz subtelnymi solami gitary, której też nie brakuje zadziorności. Wszystko to bardzo przypomina styl zespołu Steamhammer.

Podobny w nastroju jest utwór „Night Clouded Moon” z zapadającym w pamięć refrenem będącym cytatem tytułu. Jednak w tej kompozycji większą rolę odgrywają delikatne partie fletu miejscami przypominające improwizacje Iana Andersona z Jethro Tull.

Z kolei utwór „1002 Nights”, a przynajmniej jego początkowy fragment przypomina utwory Supertramp z pierwszych płyt. Skojarzenia te przywołuje głównie sposób śpiewu Johna Hadfielda (podobnie jest zresztą a wokalizami na całej tej płycie). Utwór ten ma bardziej tradycyjny i piosenkowy charakter, ale także w nim nie brakuje ciekawej improwizacji na saksofonie i flecie w takt miarowo grającej sekcji rytmicznej.

Kompozycja „3 Piece Suite” ma nieco bardziej rozbudowany charakter, ale oparta została na patentach wypróbowanych już w kilku poprzednich kompozycjach. W jej wypadku większy nacisk położono na rozbudowanie partii instrumentalnych na flecie, saksofonie i gitarze.

Następna na płycie kompozycja „Lady Of The Moon” jest znacznie krótsza i ma bardziej dynamiczną partię wokalną, ale moim zdaniem nie jest już tak udana jak poprzednie utwory. Myślę, że to nawet najmniej udana kompozycja na tej bardzo równej płycie.

Tych wad nie ma już utwór „Laura Sleeping” rozwijający się wraz z partiami wokalno-instrumentalnymi w kolejną ciekawy utwór zespołu. Jak w przypadku wcześniej omówionych nagrań dominują w nim nostalgiczne partie improwizowane na flecie, saksofonie i gitarze.

W podobnym nastroju utrzymane są także dwa ostatnie utwory na albumie: „Spontenuity” i „Raven’s Call”. W pierwszym z nich znalazła się bardziej rozbudowana improwizacja na perkusji, przez co utwór może być dla niektórych nieco nużący, a w drugim, w pewnych partiach tej kompozycji, daje się odczuć lekkie znużenie zespołu wcześniejszą stylistyką.

Album „Diabolus” (wydawany też pod tytułem „High Tones”) miał jak dotąd jedynie 8 wydań: 4 na płytach winylowych oraz 4 na płytach kompaktowych (przy czym aż trzy z nich były nieoficjalne, czyli pirackie). W latach 70. XX w. album ukazał się dwa razy (1971, 1975) wyłącznie w Niemczech Zachodnich, a obu jego wydań dokonała wytwórnia Bellaphon. Niestety wydanie przez niszową niemiecką wytwórnię zawęziło to dostęp do tej płyty melomanów z pozostałych ówczesnych wiodących rynków muzycznych: brytyjskiego, amerykańskiego i japońskiego. Jego mała popularność sprawiła, że przez kolejne 19 lat nie był on wznawiany, a tym samym stał się bardzo trudno dostępny i nieznany nawet dla koneserów progresywnego rocka w krajach niemieckojęzycznych.

Po raz pierwszy na płycie kompaktowej i to nieoficjalnie wydała go niewielka niemiecka wytwórnia Witch&Warlock w 1994 r. Było to zresztą pierwsze wznowienie tej płyty od 1975 r. Pierwsze oficjalne wznowienie tego albumu ukazało się na CD w 1998 r. i zostało wydane przez niszową wytwórnię Ha-Wanna. Bardziej dostępne oficjalne wydanie tego albumu wydała wytwórnia Sunrise Records w 2004 r.

Ja posiadam ten album w postaci przygotowanej przez Sunrise Records, ale w nieoficjalnej rosyjskiej wersji z 2016 r. Zdecydowałem się na jej zakup, bo nie miałem możliwości kupienia oryginału. To bardzo dobra ale też rzadka i trudno dostępna płyta. Szkoda, że ta grupa nie zyskała szerszego uznania, zwłaszcza że była o wiele lepsza niż wiele innych zespołów jakie działały epoce w jakiej istniała.

niedziela, 10 lutego 2019

Dzyan – „Time Machine”, Bacillus Records / Bellaphon, 1973/2006?, EU

 
 


Niemiecki (zachodnioniemiecki) zespół Dzyan istniał w latach 1971-1974. W tym okresie wydał trzy płyty studyjne utrzymane w stylu jazz-rocka z elementami krautrocka i progresywnego rocka. Jego brzmienie wyróżniały też elementy zaadaptowanej do potrzeby jego stylu muzyki dalekowschodniej. Szczególnie wysoko ocenia się dwie z tych płyt: „Time Machine” (1973) i „Electric Silence” (1975). W 2010 r. wydano jeszcze zapis archiwalnej sesji tego zespołu z 1972 r. na albumie pt. „Mandala”.

Album „Time Machine” był jego drugą płytą długogrającą wydaną pierwotnie w 1973 r. Grupa nagrała go w składzie trzyosobowym: Reinhard Karwatky (bass, synthesizer), Eddy Marron (guitar, saz, vocals), Peter Giger (drums, percussion). Znalazły się na nim jedynie cztery dłuższe kompozycje o charakterze wyłącznie instrumentalnym, przy czym jedna z nich zajmowała całą drugą stronę płyty.

Album otwierał utwór „Kabisrain” utrzymany w akustycznym klimacie i opierający swe brzmienie na subtelnym pastiszu muzyki dalekowschodniej, co osiągnięto przez specyficzną grę instrumentach szarpanych i perkusyjnych. Zespół nawiązał w ten sposób do ówczesnej mody na muzykę wschodnią, co wcześniej praktykowali już różni inni wykonawcy muzyki popularnej, od The Beatles przez Moody Blues po Santanę.

Utwór drugi, „Magika” to z kolei nowoczesna kompozycja jazz-rockowa  z brzmieniem charakterystycznym dla jazzu fusion z intensywnymi solami gitarowymi i skomplikowaną rytmiką, gdzie jednak znalazło się też miejsce dla fragmentów bardziej wyciszonych.

Najkrótszym utworem na pierwszej stronie płyty winylowej była kompozycja „Light Shinng Out Of Darkness”. W przeciwieństwie do dwóch poprzednich ma ona bardziej balladowy charakter i opiera się na subtelnej grze na gitarze. W brzmieniu przypomina ona styl w jakim grał na gitarze Paco de Lucia, choć oczywiście nie jest to flamenco.

Utwór tytułowy „Time Machine” jest najdłuższą a zarazem najważniejszą kompozycją na tym albumie. To także utwór w stylu jazzu fusion. Nagranie rozpoczyna się od dość dosadnego pochodu basowego (czy raczej kontrabasowego), do którego szybko dołączą grająca dość ostro gitara elektryczna, ale stopniowo przechodzi w bardziej łagodne brzmienia. W dalszych partiach ta konfiguracja, czyli partie ostrzejsze na gitarze i łagodniejszymi nieustannie się przeplatają tworząc razem tkankę tego dość skomplikowanego i trudnego w odbiorze utworu.

W sumie nagrania na tym albumie, to taki jazz rock nieco inny, niż techniczne fusion proponowane przez Milesa Davisa czy Weather Report. W sumie to jazz rock bardziej europejski (rockowy) charakterystyczny także dla grup brytyjskich np. Brand X, czy polskiego SBB. Nawiasem mówiąc partie gitarowe Eddy Marona przypominają sola gitarowe Johna McLauglina, a Dzyan brzmi miejscami jak Mahavishnu Orchestra. Jednak moim zdaniem brzmienie Dzyan jest nieco bardziej surowe i toporne.

W sumie miłośnicy jazz rocka powinni być zadowoleni. Wszyscy inni – niekoniecznie, a zwłaszcza fani tradycyjnego progresywnego rocka, dla których ta muzyka może być ciut zbyt skomplikowana i trudna. O miłośnikach popu nawet nie wspominam, bo to zdecydowanie muzyka ponad ich percepcję.

Album „Time Machine” miał jak dotąd jedynie sześć wydań na różnych nośnikach. Po raz pierwszy na płycie winylowej wydała go niemiecka wytwórnia  Bacillus Records będąca oddziałem wytwórni Bellaphon w 1973 r. Dwa lata później album ten wydano także w Hiszpanii. Z powodu tego, ze wydano go tylko w tych dwóch krajach była to płyta bardzo mało znana poza tymi dwoma krajami.

Przez całe lata 70. i 80. album ten nie był wznawiany, stąd pamięć o tej płycie, a także o od dawna nieistniejącym zespole Dzyan praktycznie zanikła. Do odnowienia popularności tego zespołu i albumu „Time Machine” przyczyniało się dopiero jego wznowienie na płycie kompaktowej w 1993 r. przez wytwórnię Bacillus Records. Później album ten został jeszcze dwukrotnie wydany na CD w Niemczech, a także wznowiony na płycie winylowej przez wytwórnię Long Hair.

Obecnie Dzyan, to grupa znana jedynie koneserom, a album „Time Machine” należy na pewno do rzadszych i trudniej dostępnych płyt, zwłaszcza poza Niemcami. Płytę tę kupiłem dopiero stosunkowo niedawno w Niemczech.

niedziela, 3 lutego 2019

Kingdom Come (Arthur Brown) - „Galactic Zoo Dossier”, Strange Days/Polydor, 1971/2005, Japan


 
 
 

Arthur Brown (obecnie ma 76 lat) to jeden z najlepszych brytyjskich wokalistów i autorów piosenek. Był postacią niezwykle oryginalną i umiał wokół siebie skupić utalentowanych muzyków, którzy wraz z nim stworzyli zapadające w pamięci dzieła. Szczególnie wyróżniają się dwie jego grupy: The Crazy World of Arthur Brown i Kingdom Come.

Album „Galactic Zoo Dossier” to jego pierwsza płyta nagrana i wydana z grupą Kingdom Come (nazywana też często Arthur Brown's Kingdom Come). Oprócz niego, w pierwszej połowie lat 70., nagrał z tym zespołem jeszcze dwa inne studyjne albumy, z których szczególnie ceniony jest „Journey” z 1973 r. Wszystkie z nich reprezentowały eksperymentalną odmianę progresywnego rocka z elementami space rocka, hard rocka i psychodelicznego rocka.

Nawiasem mówiąc pod koniec lat 80. powstał też inny zespół Kingdom Come grający bardziej tradycyjny repertuar rockowy i nie mający nic wspólnego z grupą Arthura Brown. Obecnie to ta grupa jest znacznie bardziej bardziej znana.

Album „Galactic Zoo Dossier” zawiera kilkanaście bardzo wyszukanych pod względem formalnym utworów z niebanalnymi partiami wokalnymi i równie oryginalnymi, często dysonansowymi partiami instrumentalnymi podobnymi w wyrazie do nowoczesnego jazzu. Generalnie muzyka jest takim bardziej radykalnym wariantem progresywnego rocka, mniej komercyjnym, a bardziej awangardowym i poszukującym. W wersji kompaktowej dodano kilka utworów dodatkowych z alternatywnymi wersjami lub pominiętymi utworami.

Ze względu na dość trudny repertuar omawiany tutaj album „Galactic Zoo Dossier” miał jak dotąd jedynie 15 wydań na rożnych nośnikach i jest raczej dość rzadką i mało popularną płytą. Pierwotnie na płycie winylowej wydał go brytyjski oddział wytworni Polydor w 1971 r. W tymże samym roku wydano go także we Francji i Niemczech Zachodnich. Album ten nie został wówczas wydany w innych krajach m.in. w USA czy Japonii.

W związku z tym, że płyta ta nie zyskała masowej popularności nie była wznawiana przez następne 22 lata, a przez to była bardzo trudno dostępna i mało znana. Oczywiście prawdziwi fani znali i cenili ten album, gdyż to pod względem czysto muzycznym jest on jednym z największych osiągnięć muzyki rockowej w latach 70. Na osobną wzmiankę zasługuje wybitnie oryginalny ale też szokujący wizerunek sceniczny Arthura Browna, będący inspiracją dla wielu innych wykonawców, m.in. dla Alice Coopera i Kiss.

Po raz pierwszy na płycie CD wznowiła go brytyjska wytwórnia Voiceprint w 1993 r. specjalizująca się w wydawaniu niszowych albumów. Dopiero 10 lat później ukazało się kolejne wznowienie tego albumu na płycie kompaktowej wydane przez wytwórnię Castle Music.

Ja ostatnio kupiłem japońskie wydanie tego albumu przygotowane przez wytwórnię Strange Days Records na licencji Polydor. Album ten wydano bardzo starannie jako tzw. Mini Vinyl Replica w ramach serii British Rock Masterpiece. Wszystkie płyty z tej serii to kolekcjonerskie rarytasy, ale też płyty dość drogie. Zdecydowałem się na kupno tego albumu z powodu okazji. Jeden z lokalnych kolekcjonerów stosunkowo tanio mi ją odsprzedał.

W tym wypadku udało mi się nabyć wydanie ze słynnym japońskim „obi”, którego brak niektórzy kolekcjonerzy traktują jako poważny ubytek na japońskim wydaniu (ale ja tak nie uważam, bo to tylko reklama).

niedziela, 27 stycznia 2019

This Heat – „Deceit”, This Is, 1981/2006, UK

 
 

Brytyjskie trio This Heat działało w latach 1976-1982 i tworzyło trudną w odbiorze eksperymentalną muzykę. W epoce grupa ta wydała tylko trzy albumy: dwa studyjne i jedno EP. Radykalna pod względem dźwiękowym ale minimalistyczna muzyka grupy w połączeniu z przemyślanymi i dość ostrymi politycznie tekstami była jednak za trudna dla większości słuchaczy, stąd zespół nigdy nie zdobył szerszej popularności.

Za najlepszy w dorobku tej grupy powszechnie uznaje się jego drugi, a zarazem ostatni album „Deceit” („Oszust”) wydany w 1981 r. Był on takim samym drogowskazem dla ambitnych twórców muzyki rockowej lat 80., jak album „Faust” wydany w 1971 r. dla poszukujących twórców rocka lat 70. Niebanalna i poszukująca twórczość grupy This Heat wyrastająca z post punku i niekomercyjnej elektroniki uważana jest obecnie za muzyczny pomost pomiędzy dokonaniami nowatorskich twórców progresywnego rocka przełomu lat 60. i 70. a późniejszymi awangardowymi gatunkami muzycznymi: industrialem, post-rockiem i noise rockiem.

Album „Deceit” miał jak dotąd 14 wydań na różnych nośnikach. Pierwotnie na płycie winylowej wydała go brytyjska wytwórnia Rough Trade w 1981 r. W tym samym roku album ten ukazał się także we Włoszech i Japonii. Brak wydań tej płyty w innych krajach na pewno znacząco utrudnił dostęp do muzyki zawartej na tym albumie, a tym samym i zapoznania się z grupą This Heat.

Po raz pierwszy na CD wydała go brytyjska wytwórnia These Records w 1991 r. W związku z tym, ze było to wydawnictwo niezależne, stąd także mało kto mógł kupić tę płytę. Dopiero wznowienia tego albumu na CD i LP wydane w XXI w. uczyniły ją bardziej dostępną.

Pierwszy raz przeczytałem o zespole This Heat i tym albumie na początku lat 80. w wydawanym w PRL magazynie „Razem”. Bardzo chciałem poznać tę muzykę, ale nikt mi znany nie miał tej płyty, więc nie mogłem jej posłuchać. Dopiero w XXI w. wraz z dostępem do Internetu mogłem się wreszcie posłuchać muzyki tego zespołu. Ale samo posłuchanie jego nagrań już mnie obecnie nie zadowalało, bo chciałem mieć ten album w wersji fizycznej. Gdy więc zobaczyłem go w jednym ze sklepów internetowych w Niemczech, od razu go zamówiłem i kupiłem.

To jedna z najbardziej nowatorskich, niebanalnych i fascynujących płyt jakie w życiu słyszałem. Uważam, ze jest to dzieło równorzędne z genialnym debiutem grupy Faust (muzyka obu tych zespołów wywołuje jawną agresję wśród osób, którym pragnę ją zaprezentować).

W 2006 r. wydano też Box pt. „Out Of Cold Storage” grupujący wszystkie nagrania jakie wydał ten zespół, ale brak pieniędzy uniemożliwia mi na razie zakup tego wydawnictwa.

niedziela, 20 stycznia 2019

Neu! – "Neu!", Grönland Records, 1972/2008?, Europe

 
 

Zachodnioniemiecki zespół Neu! (Nowość) działał w latach 1971-1986. Jego trzonem było dwóch byłych muzyków wczesnego wcielenia grupy Krafterek: Klaus Dinger (wokalista, perkusista, gitarzysta i kibordzista) oraz Michael Rother (wokalista, gitarzysta, kibordzista, basista, pianista, a także muzyk grający na skrzypcach i obsługujący instrumenty elektroniczne). W nagraniach poszczególnych płyt wspomagało ich także kilku muzyków.

W latach 70. XX w. grupa ta nagrała i wydała trzy albumy uważane obecnie za klasykę kraturocka i elektronicznego minimalizmu. Spośród nich najwyżej cenione są przez fanów i krytyków dwa albumy: debiutancki „Neu!” w białej okładce z 1972 r. i „Neu! 75” w czarnej okładce z 1975 r. Do całkiem udanych należy też zaliczyć drugą płytę tej grupy „Neu! 2” z 1973 r., choć nie uzyskała ona już statusu szczególnie pożądanej. Jedyny album wydany przez tę grupę w latach 80. nie miał już świeżości charakterystycznej z okresu ich debiutu, a płyty z lat 90 i późniejsze miały głównie charakter archiwalny.

Na albumie tym znalazło się tylko sześć utworów, po trzy na każdej stronie oryginalnej płyty analogowej. Na stronie A były to utwory: „Hallogallo”, „Sonderangebot”, „Weissensee”, a na stronie B utwory: „Im Glück”, Negativkand”, Lieber Honing” połączone pod wspólnym tytułem „Jahresüberblick”. Prawie wszystkie utwory mają wyłącznie instrumentalny charakter, a przez to ich odbiór jest dość trudny. Wyjątkiem jest tutaj utwór „Liebe Honing”, o czym dalej.

Otwierająca album kompozycja „Hallogallo” charakteryzuje się monotonnym jednostajnym beatem zwanym z niemiecka motorik beatem na tle którego słychać rachityczne partie melodyjne na gitarze (to gitara grająca jednym akordem w różnych kadencjach i wzorcach rytmicznych). Podobny charakter ma także utwór „Negativland” przy czym jest on bardziej zróżnicowany niż wspomniany powyżej. Zaczyna się on bowiem od odgłosów publiczności klaskającej na scenie by stopniowo przejść swój jednostajny beat ale tym razem uzupełniony o bardziej klarowne improwizacje na gitarze elektrycznej, a zwłaszcza o miarowy puls basu. To zarazem dwie najdłuższe kompozycje na tym albumie. W ogólnej wymowie przypominają one późniejsze jednostajne kompozycje Kraftwerk, ale są one mniej melodyjne i bardziej monotonne.

Z kolei utwór „Sonderangebot” ma bardziej eksperymentalny charakter i w większym stopniu wykorzystuje instrumenty perkusyjne z których muzycy wydobywają niepokojące dźwięki jakby gry na pile zbliżone w formie do kosmicznych kompozycji Ash Ra Tempel czy Tangerine Dream z wczesnego okresu. Utwór „Weissensee” w większym stopniu wykorzystuje brzmienia przesterowanych gitar i przypomina wczesne kompozycje zespołu Pink Floyd jeszcze z Sydem Barrettem.

Natomiast otwierający drugą stronę pierwotnej płyty winylowej utwór „Im Glück”  zaczyna się i kończy od plusku wody, by po chwili przejść w elektroniczno-gitarową improwizację. Zamykająca płyty kompozycja „Lieber Honig” opiera się na niezbyt długiej melodeklamacji wokół której zbudowano całą tę dość eteryczną kompozycję w której słuchać echa muzyki dalekowschodniej, głównie japońskiej. Ogólnie rzecz biorąc to taka bardziej surowa wersja stylu jaki zaproponował później w dojrzałej formie zespół Kraftwerk.

Tak więc opisywany tutaj album to klasyczna eksperymentalna elektronika czy może raczej pop-elektronika połączona z krautrockiem. Minimalistyczna okładka dobrze oddaje zawartość muzyki na tym albumie.

Album „Neu!” ukazał się jak dotąd w ok. 38 (lub jak kto woli w 51) wersjach na różnych  nośnikach i jest najczęściej wznawianą płytą tej grupy. Po raz pierwszy na płycie winylowej wydała go zachodnioniemiecka wytwórnia Brain Records w 1972 r. W latach 70. XX w. miał on wiele wznowień w RFN i innych krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych (Billingsgate Records) i Wielkiej Brytanii (United Artists Records).

Po raz pierwszy na płycie kompaktowej ukazał się w 1994 r., ale wydanie to przygotowane przez włoskie firmy Germanofon i Crown Records uznane są za nieoficjalne (pirackie). Pierwsze oficjalne wydanie tego albumu na płycie kompaktowej ukazało się dopiero w 2001 r. od razu w wielu krajach na raz, np. w Japonii w 2002 r. wydała go wytwórnia P-Vine Records. Oczywiście brak wznowień tego albumu na płycie CD, a potem nieliczne wydania na tym nośniku automatycznie sprawiły, że była ona bardzo trudna do nabycia i dość droga.

Od dawna chciałem kupić choćby jedną płytę tego zespołu. W związku z tym, że w Polsce nie można jej było dostać, a przynajmniej nie po rozsądnej cenie, dlatego musiałem zamówić ją w Niemczech. Moje wydanie tej płyty jakie kupiłem stosunkowo niedawno. Przygotowała go niemiecka wytwórnia Grönland Records w 2008 r. (na bazie wydania z 2001 r.).

piątek, 11 stycznia 2019

UFO – „Live”, 1971/2008, Repertoire, Germany

 
 

Brytyjski zespół UFO jest obecnie uważany za jednego z klasyków hard rocka. Grupa powstała w 1969 r., a dwie pierwsze płyty studyjne wydała w latach 1970-1971. Album „Live” podsumowywał ten pierwszy okres jej działalności, kiedy bardziej znana była w Japonii niż w rodzinnej Wielkiej Brytanii.

Na tym albumie grupa zaprezentowała się jako pełen energii żywiołowy zespół. Obok kompozycji własnych np. „Prince Kajuku” przedstawiła własne przeróbki klasyków rocka: „C'mon Everybody” Jerry’ego Capeharta i Eddie Cochrana, „Who Do You Love?” Bo Diddleya (czyli faktycznie Ellasa McDaniela) i „Loving Cup” Paula Butterfielda.

Stosunkowo duża ilość kompozycji obcych na tym albumie wynikała oczywiście z braku własnego dobrego i sprawdzonego repertuaru. Pomimo tych mankamentów zarejestrowany 25 IX 1971 r. koncert UFO w Japonii jest w pełni oryginalnym dziełem i stanowi doskonałe świadectwo epoki w jakiej powstał. Wciąż też pozostaje dość nieznaną a zarazem niedocenianą płytą tej grupy.

Podziwiany później styl grupy polegający na graniu melodyjnego i przebojowego hard rocka wykształcił się ostatecznie dopiero przy okazji albumu "Phenomenon" wydanego w 1974 r.

Jak dotąd album ten miał 27 wydań na różnych nośnikach. Po raz pierwszy na winylu wydała go w Japonii wytwórnia Stateside w 1971 r. Rok później wydał go niemiecki oddział wytwórni Decca. W rodzinnej Wielkiej Brytanii wydano go po raz pierwszy, i to w zmienionej okładce, dopiero w 1982 (A.K.A. Records). Dane te dobrze ilustrują ówczesną sytuację grupy, a więc ignorowanie w rodzinnym kraju i uwielbienie w Japonii i Niemczech.

Po raz pierwszy na płycie kompaktowej ukazał się w Niemczech (a dokładniej w RFN) w 1988 r. Jego wydawcą była jedna z nieco zapomnianych, choć bardzo dobrych wytwórni Gate Records będącą oddziałem wytwórni Line (Line Music GmbH) zasłużonej dla fonografii dzięki wznawianiu na płytach kompaktowych rzadkich płyt.

Ja posiadam niemieckie wydanie tego albumu na CD, przygotowane w limitowanej edycji w postaci tzw. Mini Vinyl Replica przez wytwórnię Repertoire Records w 2008 r. W tej wersji do programu oryginalnego albumu dodano jedno nagranie dodatkowe.

piątek, 4 stycznia 2019

Public Image Ltd. – „Metal Box”, Virgin 1979/1990/1996, UK








Brytyjski zespół Public Image Limited (PIL) jest jedną z legend rocka. Powstał w 1978 r. z inicjatywy Johna Lydona (Johnny Rotten), byłego wokalisty zespołu Sex Pistols. Faktycznie grupa ta istnieje do chwili obecnej, ale lata największej świetności ma już na pewno za sobą. Wszystkie swoje kluczowe albumy nagrała na przełomie lat 70. i 80. XX w. Już jej debiut „Public Image - First Issue” (1978) ukazał Lydona jako kompozytora wykraczającego poza prymitywizm i nihilizm jego macierzystej formacji.

Jednak to dopiero wydany rok później album „Metal Box” a właściwie zestaw trzech maksisingli, w pełni ukazał ogromny talent, wyobraźnię i umiejętności wszystkich tworzących PIL muzyków. Album ten uważany jest za najlepszy w jej karierze, a także za jedną z najważniejszych płyt w historii rocka. Łączy on estetykę post punkową z brzmieniami awangardowymi, co znacząco wyróżnia ten album (czy raczej albumy) od postpunkowej konkurencji. Na pewno kluczową rolę w jego wysokiej jakości artystycznej odegrało połączenie talentu Lydona i innych muzyków tworzących ówczesne wcielenie PIL. Niestety grupa ta nie przetrwała długo i wraz z jej rozpadem nowym wcieleniom już nigdy nie udało się nagrać albumu tak nowatorskiego, jak powyżej wspomniany.

Oryginalne pierwsze wydanie tego albumu opublikowała wytwórnia Virgin Records w 1979 r. Zawierało ono trzy 12 calowe winylowe maksisingle (maxi-single) zapakowane w metalowe pudełko imitujące pojemniki na taśmę filmową. W późniejszych wydaniach wydawnictwo to publikowano już jako podwójny album winylowy w zmienionej okładce i pod zmienionym tytułem jako „Second Edition”.

Po raz pierwszy na płycie kompaktowej album ten wydano w Japonii w 1986 r., ale choć nazywał się „Metal Box”, faktycznie wydano go w tradycyjnym plastikowym pudełku z okładką „Second Edition”. Po raz pierwszy w wersji na płycie kompaktowej w formie nawiązującej do oryginalnego pierwotnego wydania, a więc w metalowym pudełku, album „Metal Box” wydał brytyjski oddział wytwórni Virgin w 1990 r. (płyta srebrna)

Teoretycznie to ja mam niby to wydanie, gdyż data 1990 figuruje na karteczkach z opisem tej płyty. Jednak faktycznie mam wznowienie tego wydania z 1996 r. (płyta czarna). W sumie dziwna sprawa, czemu wytwórnia ponownie wydając tę płytę zmieniła kolor płyty CD, a nie zmieniła daty tego wydania, choć była ona inna.

W późniejszym okresie album ten w wersji kompaktowej w metalowym pudełku wznawiano także w następujących latach: 1999 r., 2009, 2011 i 2015.

Album „Metal Box” kupiłem w 1998 r. w nieistniejącym już sklepie muzycznym „Nirvana” w Gliwicach. Z powodu ekstrawaganckiego wydania była to wówczas płyta dość droga. W oryginalnym pierwszym winylowym wydaniu miała podkreślać oryginalność i niezależność grupy PIL. Jest to nie tylko jej najlepszy album, ale także jedna z najważniejszych płyt lat 80. i rocka w ogóle.

Tak przy okazji powiem, że po raz pierwszy zapoznałem się z opisem zespołu PIL dokładnie 30 lat temu dzięki biografii tej grupy opracowanej przez Jerzego Rzewuskiego i opublikowanej na łamach miesięcznika „Magazyn Muzyczny Jazz” w maju 1986 r. W tamtym okresie nie mogłem jednak posłuchać w całości żadnej z płyt tej grupy, gdyż w Polsce okresu PRL bardzo rzadko nadawano jej nagrania w Polskim Radiu.

piątek, 28 grudnia 2018

The Unitet States Of America – „The Unitet States Of America”, Sundazed/Sony, 1968/2004, USA

 
 
The Unitet States Of Amercia to zespół amerykański działający w latach 1967-1968. Grał psychodelicznego rocka  wzbogaconego o śmiałe elektroniczne awangardowe eksperymenty dźwiękowe. W jego muzyce można odnaleźć też coś co można by nazwać wczesną formą progresywnego rocka. W sumie to wielki ale nieco zapomniany klasyk psychodelicznego rocka końca lat 60.

Cechą charakterystyczną tego zespołu były radykalne poglądy lewicowe odzwierciedlone częściowo w tekstach piosenek grupy. Pisała je wokalistka grupy Dorothy Moskowitz do muzyki Josepha Byrda - obaj byli równoprawnymi liderami tego zespołu. Ten ostatni grał na pianinie, organach i instrumentach elektronicznych. Z takim przesłaniem i niekomercyjnym podejściem nie zgadzali się inni członkowie tego zespołu, stad uległ on szybkiemu rozwiązaniu.

Grupa nagrała i wydała tylko jeden pełny album długogrający, jeden singiel i jedną wydaną po latach EP-kę. Do chwili obecnej album ten nagrany w grudniu 1967 r. miał 31 wydań na różnych nośnikach. Pierwotnie płytę tę na winylu wydała wytwórnia Columbia w 1968 r. Ukazał się on wówczas w USA i Kanadzie.

Z kolei w Nowej Zelandii, Holandii, Wielkiej Brytanii, Niemczech wydała go wytwórnia CBS lub CBS/Columbia. W 1969 wydano go także we Włoszech, po czym przez 18 lat  płyta ta nie była wznawiana. Jej winylowe wznowienie ukazało się dopiero w 1987 r. w Wielkiej Brytanii.

Po raz pierwszy na płycie CD album ten wydała wytwórnia Edsel Records w 1987 r. w Wielkiej Brytanii. W Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy na CD wydała go wytwórnia Sony Music Special Products w 1992 r.

Płytę otwiera nagranie "Amerykański metafizyczny cyrk" (The American Metaphysical Cirus") zaczynające się od imitacji naiwnych dźwięków z katarynki przechodzące w pełen psychodelii utwór. Pod pewnymi względami utwór ten (naturalistycznie brzmienia orkiestry Armii Zbawienia) przypomina kompozycję Syda Barretta "Jugband Blues". Widać, że Ci nieznający się nawzajem muzycy nadawali nieświadomie na podobnych falach, bo w obu wypadkach to mocno ironiczne nagrania.

Drugi utwór "Hard Coming Love" zgodnie z tytułem zaczyna się od ostrej gitarowej solówki z mocnym przesterem, którego nie powstydziłby się Kurt Cobain z Nirvany. Po tym wstępnie mamy piękną wokalizę Dorothy Moskowitz zbliżoną w formie do stylistyki partii wokalnych Grace Slick z Jefferson Airplane. Ale oczywiście to nie jest żadne naśladownictwo czy pastisz.

Kolejne utwory, i ich niecodzienne aranżacje oraz zastosowane w nich elektroniczne instrumentarium dowodzą jak wyjątkowym zespołem muzycznym była ta grupa. W utworze "I Won't Leave My Wooden Wife For You, Sugar" główną wokalizę wykonuje Joseph Byrd a całość ma formę jakby elektrycznego country. Początek kompozycji "Where Is Yesterday" przypomina popularne wówczas msze rockowe. Z kolei utwór "Stranded In Time" przypomina w brzmieniu The Beatles z okresu "Sgta Peppera". Oryginalność tych utworów wskazuje, że grupa ta znacząco wyprzedzała swymi eksperymentami swój czas.

Po raz pierwszy przeczytałem o tym zespole w jakiejś notce na początku lat 80., ale na kupno jego płyty musiałem poczekać kilkadzisiąt lat. Dopoiero stosunkowo niedawno kupiłem ją w Niemczech. To amerykańskia edycja z  2004 r. wydana przez wytwórnię Sundazed Music specjalizującą się we wznowieniach płyt z klasyką rocka i jazzu z lat 60 i 70. W tej wersji płyta ta obejmuje pełen program oryginalnego albumu + wszystko co ten zespół kiedykolwiek nagrał.

Ten album to zdecydowany "mus" w kolekcji każdego miłośnika starego rocka i jedno z arcydzieł rocka psychodelicznego.

Jethro Tull – „Aqualung”, Chrysalis, 1971 / 1996, UK

  Płyta „Aqualung” wydana 19 III 1971 r. przez wytwórnię Chrysalis Records w powszechnej opinii uchodzi za jedną z najlepszych lub nawet naj...